Το Σάββατο

Το Σάββατο:

Πουθενά η Γραφή δε δίνει την εντολή να τηρηθεί οποιαδήποτε εβδοµαδιαία ηµέρα εκτός από το Σάββατο, ούτε διακηρύττει άλλη εβδοµαδιαία ηµέρα ευλογηµένη ή άγια. Ούτε η Καινή ∆ιαθήκη δείχνει ότι ο Θεός άλλαξε το Σάββατο µε µια άλλη οποιαδήποτε ηµέρα της εβδοµάδας.
Αντίθετα, η Γραφή αποκαλύπτει ότι η πρόθεση του Θεού ήταν ο λαό Του να φυλάττει το Σάββατο σε όλη την αιωνιότητα. «Ως οι νέοι ουρανοί και η νέα γη, τα οποία εγώ θέλω κάµει, θέλουσι διαµένει ενώπιόν µου, λέγει Κύριος, ούτω θέλει διαµένει το σπέρµα σας και το όνοµά σας. Και από νέας σελήνης έως άλλης, και από σαββάτου έως άλλου, θέλει έρχεσθαι πάσα σαρξ διά να προσκυνή ενώπιόν µου, λέγει Κύριος.» (Ησ. ξς΄22,23).


Η Έννοια του Σαββάτου.
Το Σάββατο έχει πλατιά σηµασία και είναι γεµάτη από βαθιά και πλούσια πνευµατικότητα.
1. Αέναη ανάµνηση της δηµιουργίας.
΄Οπως έχουµε δει, η θεµελιώδης σηµασία που οι ∆έκα Εντολές αποδίδουν στο Σάββατο είναι ότι αποτελεί αναµνηστικό της δηµιουργίας του κόσµου. (Έξ. κ΄11,12). Η εντολή να τηρούµε την έβδοµη ηµέρα ως το Σάββατο «συνδέεται αδιάσπαστα µε την πράξη της ∆ηµιουργίας, όντας το θέσπισµα του Σαββάτου και η εντολή της τήρησής του µια άµεση συνέπεια της πράξης της ∆ηµιουργίας. Επιπλέον, ολόκληρη η ανθρώπινη οικογένεια οφείλει την ύπαρξή της στη θεία πράξη της ∆ηµιουργίας που µε αυτόν τον τρόπο έχουµε την ανάµνηση. Συνεπώς, η υποχρέωση της συµµόρφωσης µε την εντολή του Σαββάτου ως αναµνηστικό της δηµιουργικής δύναµης του Θεού µεταβιβά- ζεται σε όλη την ανθρώπινη φυλή.»15

Γι'αυτό και είναι το Σάββατο «µια αέναη υποχρέωση ως αναµνηστικό που καθόρισε ο Θεός σε ανάµνηση της δηµιουργικής Του δραστηριότητας.»16

Εκείνοι που το φύλατταν ως αναµνηστικό της ∆ηµιουργίας, το έκαναν ως ευγνώµονη αναγνώριση «ότι ο Θεός είναι ο ∆ηµιουργός τους και ο δικαιωµατικά ανώτατος ΄Αρχοντάς τους, ότι αυτοί ήταν το έργο των χεριών Του και υποκείµενοι στην εξουσία Του. Έτσι, το θέσπισµα είχε καθαρά αναµνηστικό σκοπό, και αφορούσε όλη τη ανθρωπότητα. ∆εν υπήρχε τίποτε το ανεξήγητο σε αυτό, ούτε η εφαρµογή του περιοριζόταν σε έναν ιδιαίτερο λαό.»17
Και όσο συνεχίζουµε να λατρεύουµε το Θεό επειδή είναι ∆ηµιουργός µας, θα συνεχίσει και το Σάββατο να λειτουργεί ως σηµείο και αναµνηστικό της ∆ηµιουργίας.

2. Σύµβολο λύτρωσης.
΄Οταν ο Θεός ελευθέρωσε τον Ισραήλ από τη σκλαβιά της Αιγύπτου, το Σάββατο, το οποίο ήταν ήδη αναµνηστικό της ∆ηµιουργίας, έγινε και αναµνηστικό της απελευθέρωσης. (∆ευτ. ε΄15). Η πρόθεση του Κυρίου ήταν, η ανάπαυση του εβδοµαδιαίου Σαββάτου, αν ετη- ρείτο σωστά, θα απελευθέρωνε συνεχώς τον άνθρωπο από τη σκλαβιά µιας Αιγύπτου που δεν περιοριζόταν σε κάποια χώρα ή σε κάποιον αιώνα, αλλά που περιλάµβανε κάθε χώρα και κάθε εποχή. Οι άνθρωποι σήµερα χρειάζονται να διαφύγουν από τη σκλαβιά η οποία προέρχεται από την απληστία, από το κέρδος, από την ισχύ, από την κοινωνική ανισότητα, από την αµαρτία και από τον εγωισµό.»18
΄Οταν βλέπουµε το σταυρό, τότε η ανάπαυση του Σαββάτου ξεχωρίζει σαν ένα ειδικό σύµβολο της λύτρωσης. «Είναι το αναµνηστικό της εξόδου από τη σκλαβιά της αµαρτίας κάτω από την ηγεσία του Εµµανουήλ. Το µέγιστο φορτίο που φέρνουµε, είναι η ενοχή της ανυπακοής µας. Η ανάπαυση του Σαββάτου, θυµίζοντάς µας την ανάπαυση του Χριστού στον τάφο, την ανάπαυση της νίκης κατά της αµαρτίας, προσφέρει στο Χριστιανό µια απτή ευκαιρία να δεχθεί το Χριστό και να έχει την πείρα της συγχώρησής Του, της ειρήνης και της ανάπαυσης.»19

3. Σηµείο αγιασµού.

Το Σάββατο είναι σηµείο της µεταµορφώνουσας δύναµης του Θεού, ένα σηµείο αγιοσύνης και αγιασµού. Ο Κύριος διακήρυξε: «Προσέχετε να φυλάττητε τα σάββατά µου, διότι τούτο είναι σηµείον µεταξύ εµού και υµών, εις τας γενεάς υµών, διά να γνωρίζητε ότι εγώ είµαι Κύριος, ο αγιάζων υµάς.» (Έξ. λα΄13, Ιεζ. κ΄20). Γι'αυτό, το Σάββατο είναι επίσης σηµείο του Θεού ως Αγιαστού. Ως λα- ός που έχουµε αγιασθεί µε το αίµα του Χριστού (Εβρ. ιγ΄12), το Σάββατο είναι επίσης σηµείο ότι ο πιστός δέχεται το αίµα Του για την άφεση των αµαρτιών.
΄Οπως ο Θεός ξεχώρισε το Σάββατο για άγιο σκοπό, έτσι ξεχώρισε το λαό Του για άγιο σκοπό - για να είναι µάρτυρές Του. Η επικοινωνία τους µε Αυτόν εκείνη την ηµέρα, οδηγεί στην αγιότητα. Μαθαίνουν να εξαρτώνται όχι από τα δικά τους µέσα, αλλά από το Θεό που τους καθαγιάζει. «Η δύναµη που δηµιούργησε τα πάντα, είναι η δύναµη που αναδηµιουργεί την ψυχή κατά την οµοιότητά Του. Για εκείνους που φυλάττουν αγία την ηµέρα του Σαββάτου είναι σηµείο αγιασµού. Αληθινός αγιασµός είναι αρµονία µε το Θεό, ενότητα µε Αυτόν στο χαρακτήρα. Αυτό επιτυγχάνεται υπακούοντας στις αρχές εκείνες οι οποίες αντικατοπτρίζουν το χαρακτήρα Του. Και το Σάββατο είναι το σηµείο της υπακοής. Εκείνος που ολόκαρδα υπακούει στην τέταρτη εντολή, θα υπακούσει και σε όλο το νόµο. Αγιάζεται διά της υπακοής.»20

4. Σηµείο νοµιµοφροσύνης.
΄Οπως η νοµιµοφροσύνη του Αδάµ και της Εύας δοκιµάσθηκε µε το δένδρο της γνώσης του καλού και του κακού τοποθετηµένο στο κέντρο του παραδείσου της Εδέµ, έτσι η νοµιµοφροσύνη προς το Θεό κάθε ανθρώπινης ύπαρξης θα δοκιµασθεί µε την εντολή του Σαββάτου τοποθετηµένη στο κέντρο του ∆εκαλόγου. Η Γραφή αποκαλύπτει ότι πριν από τη ∆ευτέρα Παρουσία ο κόσµος ολόκληρος θα διαιρεθεί σε δύο τάξεις: οι υπακούοντες και «οι φυλάττοντες τας εντολάς του Θεού και την πίστιν του Ιησού», και οι προσκυνούντες «το θηρίον και την εικόνα αυτού». (Αποκ. ιδ΄12,9). Εκείνη την εποχή η αλήθεια του Θεού θα µεγαλυνθεί ενώπιον του κόσµου και θα γίνει σαφές σε όλους ότι η τήρηση του Σαββάτου της Γραφής αποτελεί απόδειξη της νοµιµοφροσύνης στο ∆ηµιουργό.

5. Χρόνος συντροφικότητας.
Ο Θεός δηµιούργησε τα ζώα να είναι σύντροφοι της ανθρωπότητας. (Γέν. α΄24,25). Και για µια συντροφιά ανωτέρου επιπέδου ο Θεός έδωσε τον άνδρα και τη γυναίκα, τον ένα για τον άλλο. (Γέν. β΄18-25). Αλλά µε το Σάββατο ο Θεός έδωσε στην ανθρωπότητα ένα δώρο που προσφέρει την ύψιστη µορφή συντροφικότητας - τη συντροφικότητα µε Αυτόν. Οι ανθρώπινες υπάρξεις δεν πλάσθηκαν απλώς για να συντροφεύονται µε τα ζώα, ούτε ακόµη και µεταξύ τους. Πλάσθηκαν για το Θεό. Ιδιαίτερα το Σάββατο µπορούµε να έχουµε την εµπειρία της παρουσίας του Θεού µεταξύ µας. Χωρίς το Σάββατο, όλα θα ήταν ένας ατέλειωτος κόπος και ιδρώτας. Κάθε ηµέρα θα ήταν ίδια, αφιερωµένη σε υλικές επιδιώξεις. Ο ερχοµός του Σαββάτου, οπωσδήποτε, φέρνει ελπίδα, χαρά, νόηµα και θάρρος. Εξασφαλίζει χρόνο επικοινωνίας µε το Θεό µέσα από τη λατρεία, την προσευχή, τους ύµνους, την περισυλλογή, τη µελέτη του θείου Λόγου και τη γνωστοποίηση του ευαγγελίου σε άλλους. Το Σάββατο αποτελεί για µας ευκαιρία να έχουµε την εµπειρία της θείας παρουσίας.

6. Σηµείο δικαίωσης διαµέσου της πίστης.
Οι Χριστιανοί αναγνωρίζουν ότι µε την οδηγία φωτισµένης συνείδησης οι µη-Χριστιανοί που ειλικρινά αναζητούν την αλήθεια, µπορούν να οδηγηθούν από το ΄Αγιο Πνεύµα για να κατανοήσουν τις γενικές αρχές του νόµου του Θεού. (Ρωµ. β΄14-16). Αυτό εξηγεί γιατί οι εννέα εντολές εκτός από την τέταρτη, σε κάποιο βαθµό, τηρήθηκαν έξω από το Χριστιανισµό. Αλλά αυτό δεν ισχύει για την εντολή του Σαββάτου. Πολλοί άνθρωποι µπορούν να δουν την αιτία για µια εβδοµαδιαία ηµέρα ανάπαυσης, αλλά συχνά δυσκολεύονται να κατανοήσουν γιατί το έργο που κάνουν οποιαδήποτε ηµέρα της εβδοµάδας είναι ορθό και αξιέπαινο, ενώ είναι αµαρτία αν το κάνουν το Σάββατο. Στη φύση δεν υπάρχει καµιά ένδειξη για την τήρηση της έβδοµης ηµέρας. Οι πλανήτες κινούνται στις αντίστοιχες τροχιές τους, η βλάστηση αυξάνεται, η βροχή και ο ήλιος εναλλάσσονται, και τα ζώα συνεχίζουν την καθηµερινή ζωή τους. Γιατί λοιπόν, θα έπρεπε οι άνθρωποι να τηρούν το Σάββατο; «Για το Χριστιανό υπάρχει µόνο µια αιτία και καµιά άλλη. Αλλά αυτή η αιτία είναι αρκετή: Ο Θεός µίλησε.»21
Μόνο µε βάση την ειδική αποκάλυψη του Θεού οι άνθρωποι κατανοούν το εύλογο της τήρησης της έβδοµης ηµέρας. Εκείνοι λοιπόν που τηρούν την έβδοµη ηµέρα, το κάνουν µε πίστη και ανεπιφύλακτη εµπιστοσύνη στο Χριστό, ο οποίος καθόρισε την τήρησή της. Τηρώντας το Σάββατο, οι πιστοί αποκαλύπτουν µια προθυµία να δεχθούν το θέληµα του Θεού για τη ζωή τους αντί να εξαρτώνται από τη δική τους κρίση.

Τηρώντας την έβδοµη ηµέρα, οι πιστοί δεν προσπαθούν να γίνουν δίκαιοι. Μάλλον τηρούν το Σάββατο ως αποτέλεσµα της σχέσης τους µε το Χριστό το ∆ηµιουργό και Λυτρωτή.22 Η τήρηση του Σαββάτου είναι αποτέλεσµα της δικαιοσύνης που επιτυγχάνεται µε τη δικαίωση και τον αγιασµό, που σηµαίνει ότι έχουν ελευθερωθεί από τη σκλαβιά της αµαρτίας και έλαβαν την τέλεια δικαιοσύνη Του. «Μια µηλιά δε γίνεται µηλιά κάνοντας µήλα. Κατά πρώτον πρέπει να είναι µηλιά. Έπειτα τα µήλα έρχονται ως φυσική καρποφορία. Έτσι και ο αληθινός Χριστιανός δε φυλάττει το Σάββατο ή τις άλλες εννέα εντολές για να γίνει δίκαιος. Μάλλον, αυτή είναι η φυσική καρποφορία της δικαιοσύνης στην οποία ο Χριστός τον κάνει µέτοχο. Εκείνος που φυλάττει το Σάββατο µε τον τρόπο αυτόν, δεν είναι νοµικιστής, διότι η εξωτερική τήρηση της έβδοµης ηµέρας τεκµηριώνει την εσωτερική πείρα του πιστού στη δικαίωση και στον αγιασµό. Για το λόγο αυτό, οι τηρητές του Σαββάτου δεν απέχουν από απαγορευµένες πράξεις το Σάββατο για να κερδίσουν την εύνοια του Θεού, αλλά επειδή αγαπούν το Θεό και θέλουν να αξιοποιήσουν το Σάββατο στο µέγιστο για να έχουν µια πιο στενή επικοινωνία µαζί Του.»23

Η τήρηση του Σαββάτου αποκαλύπτει ότι σταµατήσαµε να εξαρτόµαστε από τα δικά µας έργα, ότι συνειδητοποιούµε πως µόνο ο Χριστός ο ∆ηµι-ουργός µας µπορεί να µας σώσει. Πράγµατι, «το πνεύµα της αληθινής τήρησης του Σαββάτου αποκαλύπτει µια υπέρτατη αγάπη για τον Ιησού Χρι- στό, το ∆ηµιουργό και Σωτήρα, ο οποίος µας καθιστά νέα πρόσωπα. Η τήρηση της ορθής ηµέρας µε τον ορθό τρόπο γίνεται ένα σηµείο δικαιοσύνης διαµέσου της πίστης.»24
7. Σύµβολο ανάπαυσης µε το Χριστό.
Το Σάββατο, ένα αναµνηστικό του Θεού που απελευθέρωσε τον Ισραήλ από την Αίγυπτο για να αναπαυθεί στην επίγεια Χαναάν, ξεχώρισε τους λυτρωµένους εκείνης της εποχής από τα γύρω έθνη.

Κατά τον ίδιο τρόπο το Σάββατο είναι σηµείο της απελευθέρωσης από την αµαρτία στην ανάπαυση του Θεού, ξεχωρίζοντας τους πιστούς από τον κόσµο. ΄Οποιος εισέρχεται στην ανάπαυση στην οποία ο Θεός τον καλεί, «και αυτός κατέπαυσεν από των έργων αυτού, καθώς ο Θεός από των εαυτού». (Εβρ. δ΄10). «Αυτή η ανάπαυση είναι πνευµατική ανάπαυση, ανάπαυση ''από των έργων αυτού'', κατάπαυση από την αµαρτία. Στην κατάπαυση αυτή ο Θεός καλεί το λαό Του, και αυτή η κατάπαυση είναι σύµβολο και του Σαββάτου και της Χαναάν.»25

΄Οταν ο Θεός ολοκλήρωσε το έργο Του της ∆ηµιουργίας και αναπαύθηκε την έβδοµη ηµέρα, εξασφάλισε στον Αδάµ και στην Εύα, κατά την ηµέρα του Σαββάτου, την ευκαιρία να αναπαυθούν κοντά Του. Αν και αυτοί αµάρτησαν, ο πρωταρχικός σκοπός του Θεού να προσφέρει αυτή την ανάπαυση στην ανθρωπότητα παρέµεινε αναλλοίωτος. Μετά την πτώση, το Σάββατο συνέχισε ως αναµνηστικό αυτής της ανάπαυσης. «Έτσι, η τήρηση του Σαββάτου πιστοποιεί όχι µόνο την πίστη στο Θεό ως ∆ηµιουργό των πάντων, αλλά επίσης και την πίστη στη δύναµή Του να µεταµορφώνει τη ζωή και να καθιστά άξιους άνδρες και γυναίκες να εισέλθουν στην αιώνια εκείνη ''ανάπαυση'', την οποία εξαρχής είχε πρόθεση να δώσει στους κατοίκους αυτής της γης.»26

Ο Θεός είχε υποσχεθεί αυτή την πνευµατική ανάπαυση στο σαρκικό Ισραήλ. Παρά την αποτυχία τους να εισέλθουν σε αυτή, η πρόσκληση του Θεού παραµένει: «΄Αρα µένει κατάπαυσις εις τον λαόν του Θεού.» (Εβρ. δ΄9). ΄Οσοι επιθυµούν να εισέλθουν στην ανάπαυση αυτή, «πρέπει πρώτα να εισέλθουν διαµέσου της πίστης στην πνευµατική Του κατάπαυση, την κατάπαυση της ψυχής από την αµαρτία και από τις προσωπικές προσπάθειες για σωτηρία.»27

Η Καινή ∆ιαθήκη καλεί το Χριστιανό να µην αναβάλει να γνωρίσει αυτή την ανάπαυση της χάρης και της πίστης επειδή «σήµερον» είναι η κατάλληλη στιγµή να εισέλθει σε αυτή.(Εβρ. δ΄7, γ΄13). ΄Οσοι έχουν εισέλθει στην κατάπαυση αυτή - τη σώζουσα χάρη που παίρνουν µε την πίστη στον Ιησού Χριστό - σταµάτησαν κάθε προσπάθεια να ολοκληρώσουν τη δικαιοσύνη µε τα δικά τους έργα. Με τον τρόπο αυτό η τήρηση του Σαββάτου είναι σύµβολο της εισόδου του πιστού στην ευαγγελική ανάπαυση.

Προσπάθειες Αλλαγής της Ηµέρας της Λατρείας
Εφόσον το Σάββατο παίζει ζωτικό ρόλο στη λατρεία του Θεού ως ∆ηµιουργού και Λυτρωτού, δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι ο Σατανάς έχει αποδυθεί σε έναν ισχυρό πόλεµο να ανατρέψει αυτό το ιερό θέσπισµα.
Πουθενά η Γραφή δεν επιτρέπει αλλαγή στην ηµέρα της λατρείας που ο Θεός καθιέρωσε στην Εδέµ και επανέλαβε στο Σινά. Αυτό το έχουν αναγνωρίσει και άλλοι Χριστιανοί, τηρητές οι ίδιοι της Κυριακής. Ο Καθολικός Καρδινάλιος James Gibbons έγραψε κάποτε: «Μπορείτε να διαβάσετε τη Γραφή από τη Γένεση µέχρι την Αποκάλυψη, και δε θα βρεί- τε µια µοναδική γραµµή που να επιτρέπει τον αγιασµό της Κυριακής. Η Γραφή επιβάλλει τη θρησκευτική τήρηση του Σαββάτου, ηµέρα που εµείς δεν αγιάζουµε ποτε.»28

Ο Α. Τ. Lincoln, ένας ∆ιαµαρτυρόµενος, παραδέχθηκε πως «δεν µπορεί να αποδειχθεί ότι η Καινή ∆ιαθήκη η ίδια δίνει εγγύηση για τη δοξασία ότι από την Ανάσταση και εδώ ο Θεός υπέδειξε την πρώτη ηµέρα να τηρείται ως Σάββατο».29
Ο ίδιος αναγνώρισε: «Το να γίνει κανείς τηρητής του Σαββάτου είναι η µόνη συνεπής στάση για εκείνον ο οποίος παραδέχεται ότι ολόκληρος ο ∆εκάλογος είναι δεσµευτικός ως ηθικός νόµος.»30

Εφόσον δεν υπάρχει βιβλική απόδειξη ότι ο Χριστός ή οι µαθητές Του άλλαξαν την ηµέρα της λατρείας, τότε γιατί τόσοι πολλοί Χριστιανοί αποδέχονται την Κυριακή στη θέση του Σαββάτου;

Το Ξεκίνηµα της Τήρησης της Κυριακής.
Η αλλαγή της λατρείας από το Σάββατο στην Κυριακή επήλθε βαθµιαία. ∆εν υπάρχει απόδειξη λατρείας εβδοµαδιαίας Κυριακής πριν από το δεύτερο αιώνα. Αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι στα µέσα αυτού του αιώνα µερικοί Χριστιανοί πρόθυµα τηρούσαν την Κυριακή ως ηµέρα λατρείας, όχι ως ηµέρα ανάπαυσης.31

Η εκκλησία της Ρώµης, αποτελούµενη κατά το πλείστον από Χριστιανούς εξ εθνών (Ρωµ. ια΄13), δηµιούργησε την τάση προς τη λατρεία της Κυριακής. Στη Ρώµη, την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας εγέρθηκαν έντονα αντισηµιτικά αισθήµατα, και καθώς ο καιρός περνούσε, αυτά δυνάµωναν. Αντιδρώντας στα αισθήµατα αυτά, οι Χριστιανοί στην πόλη αυτή, προσπάθησαν να ξεχωρίζουν από τους Εβραίους. Εγκατέλειψαν κάποιες συνήθειες που είχαν κοινές µε τους Ιουδαίους, και δηµιούργησαν την τάση να αποµακρυνθούν από τη λατρεία του Σαββάτου, προχωρώντας προς αποκλειστική τήρηση της Κυριακής.32

Από το δεύτερο µέχρι τον πέµπτο αιώνα, ενώ η Κυριακή αναπτυσσόταν σε επιρροή, οι Χριστιανοί συνέχιζαν να τηρούν το Σάββατο σχεδόν παντού στη ρωµαϊκή επικράτεια.

Τον πέµπτο αιώνα ο ιστορικός Σωκράτης ο λεγόµενος σχολαστικός, έγραψε: «Των γαρ πανταχού της οικουµένης Εκκλησιών εν ηµέρα Σαββάτων, κατά πάσαν εβδοµάδος περίοδον επιτελουσών τα µυστήρια, οι εν Αλεξανδρεία και εν Ρώµη, εκ τινος αρχαίας παραδόσεως τούτο ποιείν παρητήσαντο. Αιγύπτιοι δε γείτονες όντες Αλεξαδρέων, και την Θηβαϊδα οικούντες εν Σαββάτω µεν ποιούσι συνάξεις.»33

Στον τέταρτο και πέµπτο αιώνα πολλοί Χριστιανοί λάτρευαν και το Σάββατο και την Κυριακή. Ένας άλλος εκκλησιαστικός συγγραφέας, ο Ερµίας Σωζοµενός, της ίδιας περιόδου, έγραψε: «Οι µεν και τω Σαββάτω, οµοίως τη µια Σαββάτου εκκλησιάζουσιν, ως εν Κωνσταντινουπόλει και σχεδόν πανταχού. Εν Ρωµη δε και Αλεξανδρεία ουκέτι.»34

Αυτά τα κείµενα αποδεικνύουν τον ηγετικό ρόλο της Ρώµης στην περιφρόνηση της τήρησης του Σαββάτου. Γιατί αυτοί που αποµακρύνθηκαν από τη λατρεία του Σαββάτου έκλεξαν την Κυριακή (πρώτη ηµέρα της εβδοµάδας) και όχι άλλη; Μια κύρια αιτία είναι ότι ο Χριστός αναστήθηκε την Κυριακή. Πράγµατι, ενοµίζετο ότι Εκείνος είχε εξουσιοδοτήσει τη λατρεία εκείνη την ηµέρα. «Αλλά όσο και να φαίνεται περίεργο, κανένας συγγραφέας του δεύτερου και τρίτου αιώνα δεν ανέφερε έστω και ένα βιβλικό εδάφιο ως δικαιοδοσία για την τήρηση της Κυριακής στη θέση του Σαβ19. βάτου. Ούτε ο Βαρνάβας, ούτε ο Ιγνάτιος, ούτε ο Ιουστίνος, ούτε ο Ειρηναίος, ούτε ο Τερτυλλιανός, ούτε ο Κλήµης της Ρώµης, ούτε ο Κλήµης της Αλεξάνδρειας, ούτε ο Ω-ριγένης, ούτε ο Κυπριανός, ούτε ο Βικτωρίνος, ούτε κανένας άλλος συγγραφέας που έζησε κοντά στην εποχή που έζησε ο Χριστός γνώριζαν µια τέτοια διδασκαλία από το Χριστό ή από κάποιο µέρος της Βίβλου.»35

Η δηµοτικότητα και η επιρροή που η λατρεία του ηλίου των ειδωλολατρών Ρωµαίων συσχετίσθηκε µε την Κυριακή, αναµφίβολα αύξησε την αποδοχή ως ηµέρα λατρείας. Η λατρεία του ηλίου έπαιξε σπουδαίο ρόλο σε όλο τον αρχαίο κόσµο. «Αποτελούσε ένα από τα αρχαιότατα συστατικά της Ρωµαϊ-κής θρησκείας.» Εξαιτίας της λατρείας του ηλίου στην Ανατολή, από τις αρχές του δεύτερου αιώνα µ.Χ., η λατρεία του Sol Invictus (Αήττητος Ήλιος) επικράτησε στη Ρώµη και σε άλλα µέρη της αυτοκρατορίας.»36

Αυτή η δηµοφιλής θρησκεία σφηνώθηκε στην πρώτη εκκλησία διαµέσου των νεοφώτιστων Χριστιανών. «Οι προερχόµενοι από την ειδωλολατρία Χριστιανοί, συνεχώς ελκύονταν από τη λατρεία του Ηλίου. Αυτό φαίνεται όχι µόνο από τη συχνή καταδίκη των Πατέρων για την εφαρµογή αυτή, αλλά επίσης και από τη σηµαντική εισχώρηση της λατρείας του Ηλίου στη χριστιανική λειτουργία.»37

Ο τέταρτος αιώνας είδε την εισχώρηση των νόµων του Ηλίου. Πρώτα εκδόθηκαν οι νόµοι για την Κυριακή πολιτικής φύσης, και έπειτα ακολούθησαν οι νόµοι για την Κυριακή θρησκευτικού χαρακτήρα. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος εξέδωσε το πρώτο πολιτικό διάταγµα για το νόµο της Κυριακής στις 7 Μαρτίου 321. Έχοντας υπόψη τη δηµοτικότητα της Κυριακής µεταξύ των παγανιστών ηλιολατρών, και την εκτίµηση που πολλοί Χριστιανοί έτρεφαν σε αυτή, ο Κωνσταντίνος έλπιζε πως, κάνοντας αγία την Κυριακή, µπορούσε να εξασφαλίσει την υποστήριξη των δύο τάξεων των ψηφοφόρων για την κυβέρνησή του.38

Ο νόµος της Κυριακής του Κωνσταντίνου αντανακλάει το παρελθόν του ως ηλιολάτρη. Για το νόµο αυτόν διαβάζουµε: «΄Ολοι οι δικασταί και οι κάτοικοι των πόλεων, και οι ενασχολούµενοι εις όλας τας τέχνας ας αναπαύονται κατά την ιεράν του ηλίου ηµέραν (venerabili die solis). Πλην οι κατοικούντες εις τα χωρία έστωσαν ελεύθεροι όπως καταγίνωνται εις την γεωργίαν.»39

Αρκετές δεκάδες χρόνια αργότερα η εκκλησία ακολούθησε το παράδειγµά του. Η σύνοδος της Λαοδικείας (364), εξέδωσε τον πρώτο εκκλησιαστικό νόµο της Κυριακής. Στον κανόνα 29 η εκκλησία συµφώνησε ότι οι Χριστιανοί έπρεπε να τιµούν την Κυριακή και «εάν είναι δυνατόν να µην εργάζονται εκείνη την ηµέρα», ενώ κατήγγειλε την εφαρµογή της ανά-παυσης το Σάββατο, υποδεικνύοντας ότι οι Χριστιανοί δεν πρέπει «να είναι οκνηροί το Σάββατο, αλλά πρέπει να εργάζονται εκείνη την ηµέρα.»40

Το 538, το έτος που χαρακτηρίσθηκε ως η αρχή της προφητείας των 1260 ετών (δείτε το κεφάλαιο 12), η τρίτη ρωµαιοκαθολική σύνοδος της Ορλεάνης εξέδωσε ένα νόµο ακόµη πιο αυστηρό από εκείνο του Κωνσταντίνου. Ο κανόνας 28 εκείνης της συνόδου έλεγε ότι ακόµη και «οι γεωργικές εργασίες έπρεπε να ανασταλούν, ώστε να µην εµποδίζονται οι άνθρωποι να πηγαίνουν στην εκκλησία.»41

Η Αλλαγή Προλέχθηκε.
Η Βίβλος αποκαλύπτει ότι η τήρηση της Κυριακής σαν χριστιανικό θέσπισµα έχει την αρχή της από «το µυστήριον της ανοµίας» (Β΄Θεσ. β΄7), το οποίο ήδη ενεργούσε στην εποχή του Παύλου. (∆είτε το κεφάλαιο 12). Μέσα από την προφητεία του ∆ανιήλ ζ΄ ο Θεός αποκάλυψε την πρόγνωσή Του για την αλλαγή της ηµέρας της λατρείας. Το όραµα του ∆ανιήλ περιγράφει µια επίθεση κατά του λαού του Θεού και του νόµου Του. Η επιτιθέµενη δύναµη που παρουσιάσθηκε σαν µικρό κέρας (και σαν θηρίο στην Αποκ. ιγ΄1-10), δηµιουργεί µεγάλη αποστασία στη χριστιανική εκκλησία. (∆είτε κεφάλαιο το 12). Προερχόµενο από το τέταρτο θηρίο και γενόµενο η µεγαλύτερη καταδιωκτική δύναµη µετά την πτώση της Ρώµης (δείτε το κεφάλαιο 18), το µικρό κέρας διανοείται «να µεταβάλλη καιρούς και νόµους». (∆αν. ζ΄25).
Αυτή η αποστάτιδα δύναµη κατορθώνει να απατήσει τον περισσότερο κόσµο, αλλά στο τέλος η κρίση θα αποφασίσει εναντίον της. (∆αν. ζ΄11,22,26). Κατά τον τελευταίο διωγµό ο Θεός θα επέµβει υπέρ του λαού Του και θα τον ελευθερώσει. (∆αν. ιβ΄1-3).

Στην προφητεία αυτή µια µόνο δύναµη ταιριάζει στην ιστορία του Χριστιανισµού. Μια µόνο θρησκευτική οργάνωση διατείνεται ότι έχει το δικαίωµα να µεταβάλει τους θείους νόµους. Σηµειώστε ότι στο διάβα της ιστορίας η ρωµαιοκαθολική εξουσία είχε διακηρύξει: Γύρω στο 1400 ο Πέτρος de Ancharano ισχυρίσθηκε ότι «ο πάπας τροποποίησε το θείο νόµο, εφόσον η δύναµή του δεν ήταν από άνθρωπο αλλά από το Θεό, και ενεργεί στη θέση του Θεού επάνω στη γη, µε την απόλυτη εξουσία να λύνει και να δένει τα πρόβατά του»..42

Ο αντίκτυπος αυτού του καταπληκτικού ισχυρισµού φάνηκε κατά τη Μεταρρύθµιση. Ο Λούθηρος διακήρυξε ότι η Αγία Γραφή και όχι η παράδοση της εκκλησίας είναι ο οδηγός του στη ζωή. Το σύνθηµά του ήταν sola scriptura «η Γραφή και µόνο η Γραφή». Ο Ιωάννης Εκ, ένας από τους πρώτιστους υπερασπιστές της ρωµαιοκαθολικής πίστης, επιτέ-θηκε στο Λούθηρο στο σηµείο αυτό, διακηρύττοντας ότι η εξουσία της εκκλησίας είναι πάνω από τη Γραφή. Προκάλεσε το Λούθηρο να εξηγήσει την τήρηση της Κυριακής αντί του βιβλικού Σαββάτου. Ο Εκ είπε: «Η Γραφή διδάσκει, ''Ενθυµού την ηµέραν του σαββάτου διά να αγιάζης αυτήν. 'Εξ ηµέρας εργάζου και κάµνε πάντα τα έργα σου. Η ηµέρα ό- µως η εβδόµη είναι σάββατον Κυρίου του Θεού σου'' κ.τ.λ. Και όντως η εκκλησία άλλαξε το Σάββατο στην Κυριακή µε δική της εξουσία, την οποία εσύ [Λούθηρε] δεν µπορείς να αποδείξεις από τη Γραφή.»43

Στη σύνοδο του Τριδέντου (1545-1563), την οποία συγκάλεσε ο πάπας εναντίον της ∆ιαµαρτύρησης, ο Gasparο de Fosso, αρχιεπίσκοπος του Ρηγίου της Καλαβρίας, επανέφερε το θέµα. Είπε: «Η εξουσία της εκκλη-σίας λοιπόν απεικονίζεται καθαρά από τη Γραφή, διότι ενώ από τη µια πλευρά η εκκλησία συνιστά τη Γραφή, διακηρύττει ότι είναι θεία και µας την προσφέρει προς ανάγνωση . . . από την άλλη πλευρά οι νοµικές διατάξεις στη Γραφή που δόθηκαν από τον Κύριο, έπαυσαν να ισχύουν από την ίδια εξουσία [την εκκλησία]. Το Σάββατο, η πιο ένδοξη ηµέρα στο νόµο, αλλάχθηκε στην Κυριακή . . . Αυτά και άλλα παρόµοια θέµατα δε διακόπηκαν µε τη διδασκαλία του Χριστού (διότι ο Ίδιος λέει ότι ήρθε για να εκπληρώσει το νόµο και όχι να τον καταλύσει), αλλά όλα αυτά αλλάχθηκαν µε την εξουσία της εκκλησίας.»44

Αυτή η εκκλησία παραµένει ακόµη στην ίδια θέση; Μια έκδοση το 1977 µε τον τίτλο The Convert's Catechism of Catholic Doctrine περιέχει τις ακόλουθες ερωτήσεις και απαντήσεις: «Ερ. Ποια είναι η ηµέρα αργίας;
Απ. Το Σάββατο είναι ηµέρα αργίας.
Ερ. Γιατί τηρούµε την Κυριακή αντί του Σαββάτου;
Απ. Τηρούµε την Κυριακή αντί του Σαββάτου, επειδή η Καθολική Εκκλησία µετέφερε την αγιότητα από το Σάββατο στην Κυριακή.»45

Στο βιβλίο του µπεστ-σέλερ The Faith of Millions ο ρωµαιοκαθολικός διανοούµενος John A. O΄Βrien καταλήγει στο αναγκαστικό συµπέρα-µα: «Εφόσον το Σάββατο και όχι η Κυριακή αναφέρεται στη Γραφή, δεν είναι περίεργο ότι οι µη-Καθολικοί που διατείνονται ότι στηρίζουν τη θρησκεία τους κατευθείαν στη Γραφή και όχι στην εκκλησία, τηρούν την Κυριακή και όχι το Σάββατο;» Ναι, βέβαια. Αυτό είναι αντιφατικό. Η συνήθεια της τήρησης της Κυριακής λέει, «στηρίζεται στην εξουσία της Καθολικής Εκκλησίας και όχι σε κάποια ρητή εντολή της Γραφής. Αυτή η τήρηση παραµένει σαν µια ανάµνηση της Μητέρας Εκκλησίας από την οποία δόγµατα µη-Καθολικά δραπέτευσαν, όπως ένα παιδί τρέχει µακριά από το σπίτι του, αλλά ακόµη κρατάει στην τσέπη του µια φωτογραφία της µητέρας του ή µια τούφα από τα µαλλιά της.»46

Η διακήρυξη αυτών των δικαιωµάτων εκπληρώνει την προφητεία και συµβά-λλει στην αναγνώριση της ταυτότητας της εξουσίας του µικρού κέρατος.

Η Αποκατάσταση του Σαββάτου.

Στον Ησαΐα νς΄ και νη΄ ο Θεός καλεί τον Ισραήλ σε µεταρρύθµιση του Σαββάτου. Αποκαλύπτοντας τις δόξες της µέλλουσας σύναξης των Εθνικών στο ποίµνιό Του (Ησ. νς΄8), συνδέει την επιτυχία αυτής της αποστολής της σωτηρίας µε την τήρηση του αγίου Σαββάτου (Ησ. νς΄1,2,6,7). Περιγράφει προσεκτικά το ειδικό έργο του λαού Του. Αν και η αποστολή τους είναι παγκόσµια, απευθύνεται ιδιαίτερα σε µια τάξη ανθρώπων που διατείνονται ότι είναι πιστοί, αλλά οι οποίοι στην πραγµατικότητα αποµακρύνθηκαν από τις διατάξεις Του. (Ησ. νη΄1,2). Εκφράζει µε αυτά τα λόγια την αποστολή εκείνων που διατείνονται ότι είναι πιστοί: «Θέλεις ανεγείρει τα θεµέλια πολλών γενεών, και θέλεις ονοµασθή, Ο Επιδιορθωτής των χαλασµάτων, Ο Ανορθωτής των οδών διά τον κατοικισµόν. Εάν αποτρέψης τον πόδα σου από του σαββάτου, από του να κάµνης τα θελήµατά σου εν τη αγία µου ηµέρα, και ονοµάζης το σάββατον τρυφήν, αγίαν ηµέραν του Κυρίου, έντιµον, και τιµάς αυτό, µη ακολου-θών τας οδούς σου, µηδέ λαλών τους λόγους σου, τότε θέλεις εντρυφά εν Κυρίω.» (Ησ. νη΄12-14).

Η αποστολή του πνευµατικού Ισραήλ είναι παράλληλη προς αυτή του αρχαίου Ισραήλ. Ο νόµος του Θεού υπέστη χαλάσµατα όταν η εξουσία του µικρού κέρατος µετέβαλε το νόµο. ΄Οπως το καταπατηµένο Σάββατο έπρεπε να αποκατασταθεί στον Ισραήλ, έτσι και στη σύγχρονη εποχή το θείο θέσπισµα του Σαββάτου πρέπει να αποκατασταθεί, και το χάλασµα του τείχους του νόµου του Θεού να επιδιορθωθεί.47

Αυτό το έργο να αποκαταστήσει και να µεγαλύνει το νόµο του Θεού το επιτελεί το µήνυµα της Αποκάλυψης ιδ΄6-12 σε συσχετισµό µε το αιώνιο ευαγγέλιο. Και η διακήρυξη αυτού του µηνύµατος είναι η αποστολή της εκκλησίας του Θεού καθώς πλησιάζει η ∆ευτέρα Παρουσία. Αυτό το µήνυµα πρέπει να αφυπνίσει τον κόσµο, καλώντας τον καθένα να ετοιµασθεί για την κρίση. Η πρόσκληση για λατρεία του Δηµιουρ-γού, «τον ποιήσαντα τον ουρανόν και την γην και την θάλασσαν και τας πηγάς των υδάτων» (Αποκ. ιδ΄7), είναι άµεση αναφορά στην τέταρτη εντολή του αιώνιου νόµου του Θεού. Ο συνυπολογισµός της στην τελική αυτή ειδοποίηση βεβαιώνει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Θεού να αποκατασταθεί πριν από τη ∆ευτέρα Παρουσία το σχεδόν λησµονηµένο Σάββατο.

Η γνωστοποίηση αυτού του µηνύµατος θα επιφέρει σύγκρουση, που θα εµπλέξει όλο τον κόσµο. Το κεντρικό ζήτηµα θα είναι η υπακοή στο νόµο του Θεού και η τήρηση του Σαββάτου. Ενώπιον αυτής της σύγκρουσης ο καθένας πρέπει να αποφασίσει αν θα τηρήσει τις εντολές του Θεού ή αυ- τές των ανθρώπων. Αυτό το µήνυµα θα δηµιουργήσει ένα λαό ο οποίος τηρεί τις εντολές του Θεού και έχει την πίστη του Ιησού. Εκείνοι που το απορρίπτουν, θα λάβουν φυσικά το χάραγµα του θηρίου. (Αποκ. ιδ΄9,12, Για να επιτελέσει µε επιτυχία αυτή την αποστολή να µεγαλύ-νει το νόµο του Θεού και να τιµήσει το παραµεληθέν Σάββατο, ο λαός του Θεού πρέπει δείξει ένα παράδειγµα συνέπειας στην τήρηση του Σαββάτου.

Η Τήρηση του Σαββάτου

«Ενθυµού την ηµέραν του σαββάτου διά να αγιάζης αυτήν» (Έξ. κ΄8) σηµαίνει ότι πρέπει να θυµόµαστε το Σάββατο ολόκληρη την εβδοµάδα και να κάνουµε τις αναγκαίες ετοιµασίες για να το τηρήσουµε κατά τρόπο που ευαρεστεί το Θεό. Πρέπει να προσέξουµε να µη καταναλώνουµε όλες τις ενέργειές µας κατά τη διάρκεια της εβδοµάδας ώστε να µη µπορούµε να εκπληρώσουµε ό,τι αφορά στη λατρεία του Σαββάτου. Επειδή το Σάββατο είναι µια ηµέρα ειδικής επικοινωνίας µε το Θεό, κατά την οποία καλούµαστε χαρούµενα να εορτάσουµε το δηµιουργικό και λυτρωτικό έργο Του, είναι σπουδαίο να αποφύγουµε κάθε τι που τείνει να ελαττώσει την ιερή ατµόσφαιρά του. Η Γραφή γνωστοποιεί ότι το Σάββατο πρέπει να διακόψουµε τις κοσµικές εργασίες (Έξ. κ΄10), αποφεύ-γοντας κάθε κερδοσκοπική εργασία και όλες τις εµπορικές συναλλαγές. (Νεεµ. ιγ΄15-22). Οφείλουµε να τιµήσουµε το Θεό, σύµφωνα µε τη Γραφή, «µη ακολουθών τας οδούς σου, µηδέ ευρίσκων εν αυτώ το θέληµά σου, µηδέ λαλών τους λόγους σου». (Ησ. νη΄13).

Αφιερώνοντας αυτή την ηµέρα για δική µας απόλαυση, εµπλεκόµενοι σε κοσµικές υποθέσεις, συζητήσεις και σκέψεις ή επιδιδόµενοι σε αθλή-µατα, µειώνουµε την επικοινωνία µε το ∆ηµιουργό µας και παραβιάζουµε την αγιότητα του Σαββάτου.48

Το ενδιαφέρον µας για την εντολή του Σαββάτου πρέπει να επεκτείνεται σε όλους που είναι κάτω από τη δικαιοδοσία µας - τα παιδιά, εκείνοι που εργάζονται για µας, ακόµη και οι επισκέπτες µας καθώς και τα ζώα (Έξ. κ΄10), έτσι που και αυτοί να χαίρονται τις ευλογίες του Σαββάτου. Το Σάββατο αρχίζει µε τη δύση του ηλίου την Παρασκευή το απόγευµα και τελειώνει µε τη δύση του ηλίου το Σάββατο το απόγευµα. (Γέν. α΄5, Μάρκ. α΄32).49 Η Γραφή ονοµάζει την ηµέρα πριν από το Σάββατο Παρασκευή (Μάρκ. ιε΄42) - µια µέρα ετοιµασίας για το Σάββατο, έτσι που τίποτε να µη µιάνει την αγιότητά του. Εκείνη την ηµέρα οι ενασχο-λούµενοι µε το φαγητό της οικογένειας πρέπει να ετοιµάσουν την τροφή για το Σάββατο, έτσι που κατά τις ιερές ώρες του να ξεκουρασθούν και αυτά από την εργασία. (Έξ. ις΄23, Αρ. ια΄8).

΄Οταν οι άγιες ώρες του Σαββάτου πλησιάζουν, είναι καλό για τα µέλη της οικογένειας ή για οµάδες πιστών να συγκεντρώνονται ακριβώς πριν τη δύση το απόγευµα της Παρασκευής για να ψάλουν, να προσευχηθούν και να διαβάσουν από το Λόγο του Θεού, προσκαλώντας έτσι το ΄Αγιο Πνεύµα ως ευπρόσδεκτο φιλοξενούµενο. Κατά τον ίδιο τρόπο να σηµειωθεί και το κλείσιµό του προς το τέλος του Σαββάτου το απόγευµα, επικαλούµενοι την παρουσία του Θεού και την οδηγία Του στην επερχόµενη εβδοµάδα. Ο Θεός καλεί το λαό Του να κάνει το Σάββατο ηµέρα τρυφής. (Ησ.νη΄13). Πώς µπορούν να το κάνουν; Μόνο ακολουθώντας το παράδειγµα του Χριστού, που είναι Κύριος του Σαββάτου, µπορούν να ελπίζουν σε µια εµπειρία αληθινής χαράς την οποία ο Θεός τούς δίνει αυτή την ηµέρα.

Ο Χριστός κατά τη συνήθειά Του πήγαινε στη συναγωγή το Σάββατο, συµµετείχε στη λειτουργία και έκανε θρησκευτικές διδασκαλίες. (Μάρκ. α΄21, γ΄1-4, Λουκά δ΄16-27, ιγ΄10). Αλλά έκανε και περισσότερο από απλή λατρεία. Συναναστρεφόταν τους άλλους (Μάρκ. α΄29-31, Λουκά ιδ΄1), περνούσε τον καιρό του έξω από το σπίτι (Μάρκ. β΄23) και επι- διδόταν σε ιερές πράξεις ελέους. ΄Οπου είχε την ευκαιρία, θεράπευε τους ασθενείς και καταθλιµµένους. (Μάρκ. α΄21-31, γ΄1-5, Λουκά ιγ΄10-17, ιδ΄2-4, Ιωάν. ε΄1-15, θ΄1-14). ΄Οταν δέχθηκε κριτικές για το έργο Του προς ανακούφιση των πασχόντων, ο Χριστός απάντησε: «Συγχωρείται εν τω Σαββάτω να αγαθοποιή τις.» (Ματθ. ιβ΄12). Οι θεραπευτικές δραστηριότητές Του ποτέ δεν παραβίαζαν το Σάββατο, ούτε το καταργούσαν. Αλλά αυτές οι δραστηριότητες έθεσαν τέλος στους βαρείς κανονισµούς που κατέστρεφαν τη έννοια του Σαββάτου ως όργανο του Θεού για πνευµατική ανανέωση και τρυφή.50 Η πρόθεση του Θεού ήταν το Σάββατο να είναι για την ανθρωπότητα ένας πνευµατικός εµπλουτισµός. Οι δραστηριότητες που ευνοούν την επικοινωνία µε το Θεό, είναι κατάλ-ληλες. Εκείνες που µας αποσπούν από αυτή την πρόθεση και δεν αγιάζουν το Σάββατο, είναι ακατάλληλες.

Ο Κύριος του Σαββάτου καλεί όλους να ακολουθήσουν το παράδειγµά Του. Εκείνοι που δέχονται την κλήση Του, απολαµβάνουν το Σάββατο σαν τρυφή και πνευµατική γιορτή - µια πρόγευση του ουρανού. Αποκαλύπτουν ότι «το Σάββατο καθορίσθηκε από το Θεό για να εµποδίσει πνευµατική απο γοήτευση. Εβδοµάδα µε την εβδοµάδα η έβδοµη ηµέρα ενθαρρύνει τη συνείδηση, βεβαιώνοντάς µας ότι παρά τους ατελείς χαρακτήρες µας στεκόµαστε τέλειοι ενώπιον του Χριστού. ΄Ο,τι ο Χριστός εκπλήρωσε στο Γολγοθά, υπολογίζεται στον εξιλασµό µας. Εισερχόµαστε στην κατάπαυσή Του».